Araç Neden Titreme Yapar? Rölantide, Kalkışta ve Sürüşte Titreme Nedenleri

Rölantide Düzensiz Yanma ve Motor Kaynaklı Titreme

Araç rölantide titriyorsa önce motorun düzenli çalışıp çalışmadığına bakılır. Dizel araçlarda enjektörler arasındaki çalışma farkı, yakıt basıncı, hava kaçağı, EGR sistemi ve MAF veya MAP sensörü verileri rölanti düzenini etkileyebilir. Benzinli araçlarda ise buji, ateşleme bobini ve hava-yakıt karışımındaki düzensizlik benzer sarsıntı oluşturabilir.

Burada önemli ayrım motor devrinin ve egzoz sesinin davranışıdır. Devir dalgalanıyor, motor sesi düzensizleşiyor veya araç tekler gibi çalışıyorsa yanma düzeni ve yakıt-ateşleme sistemi öncelikli olarak değerlendirilir. Motor devri sabit olduğu hâlde kabinde, direksiyonda veya koltukta belirgin titreşim varsa motor takozları da ayrıca kontrol edilir.

Rölantideki sarsıntı tek başına enjektör arızası anlamına gelmez. Ancak düzensiz çalışma, duman veya yakıt tüketimi gibi başka belirtiler de varsa enjektör arızası belirtileri motorun genel çalışma düzeniyle birlikte değerlendirilmelidir.

İlk Çalıştırmada Soğuk Motor ve Yakıt Sistemi Etkisi

Titreme özellikle motor soğukken ortaya çıkıyor ve araç ısındıkça azalıyorsa kontrol sırası buna göre değişir. Dizel araçlarda kızdırma sistemi, ilk yakıt basıncı, enjektörlerin yakıtı tutma durumu, akünün marş anındaki gücü ve marş devri değerlendirilir. Benzinli araçlarda ise soğuk çalışmadaki ateşleme düzeni ve hava-yakıt dengesi öne çıkar.

İlk çalıştırmada kısa süreli sarsıntıya beyaz veya siyah duman, geç çalışma, düzensiz egzoz sesi ya da motor arıza uyarısı eşlik ediyorsa bu belirtiler birlikte ele alınmalıdır. Motor ısındığında titremenin tamamen kaybolması da tek başına belirli bir parçanın arızalı olduğunu kanıtlamaz. Motor takozları soğuk çalışma sırasında titreşimi kabine daha sert aktarabilir.

Kızdırma bujisi, enjektör veya başka bir parçaya yalnız belirtiye bakılarak karar verilmez. Yakıt sistemi şüphesinde enjektör ve yakıt sistemi kontrolü motorun soğuk ve sıcak çalışma davranışıyla birlikte yapılmalı; işlem kapsamı araç kontrolünden sonra belirlenmelidir.

Debriyaj, Volan ve Takoz Kaynaklı Kalkış Titremesi

Araç debriyaj bırakılırken titriyor veya gövde kalkış anında sarsılıyorsa sorun doğrudan baskı-balata olarak kabul edilmemelidir. Debriyaj kavrama yüzeyindeki düzensizlik, baskı-balata aşınması, volan yüzeyi, çift kütleli volan, motor takozu ve şanzıman takozu benzer belirtiler oluşturabilir. Aktarma bağlantılarındaki boşluklar da kavrama sırasında titreşimin gövdeye aktarılmasına neden olabilir.

Titremenin geri viteste, rampada veya araç yüklüyken daha belirgin hâle gelmesi kontrol sırasında önemli bir ayrıntıdır. Kavrama yüzeyine yağ bulaşması, daha önce yapılan montajdaki merkezleme problemi veya motor ile şanzımanın hareketini sınırlayan takozların zayıflaması da kalkış sarsıntısını artırabilir. Bu nedenle yalnız kavrama noktasına bakılarak parça değişimine karar verilmez.

Belirli Hızlarda Direksiyon ve Gövde Titremesi

Araç düşük hızda normal ilerliyor fakat belirli bir hız aralığında direksiyon veya gövde titremeye başlıyorsa kontrol önceliği motor tarafından tekerlek ve yürüyen aksam tarafına kayar. Tekerlek balansı, lastik deformasyonu, düzensiz lastik aşınması, jant eğriliği ve lastik basıncı farkları bu tür titreşimlere neden olabilir.

Titremenin direksiyonda daha fazla hissedilmesi ön tekerlekler, jantlar, porya, rot başları ve direksiyon bağlantıları hakkında fikir verir. Koltukta veya gövdede hissedilen titreşimde ise arka tekerlekler, rulman, aks ve süspansiyon bağlantıları da değerlendirilir. Ancak hissedilen yer tek başına kesin arıza teşhisi değildir.

Titreşimin sürekli değil de yalnız belirli hızlarda artıp sonra azalması, lastik-jant dengesi ve dönen parçaların kontrol edilmesini gerektirir. Bu belirtilerin ayrıntıları rot balans bozukluğu belirtileri rehberinde ayrıca açıklanmıştır.

Titremenin Yeri, Zamanı ve Yük Koşulu Nasıl Ayrılır?

Titreme şikâyetinde doğrudan parçaya yönelmek yerine önce belirtinin hangi şartlarda oluştuğunu netleştirmek gerekir. Araç dururken oluşan sarsıntı ile yalnız belirli bir hızda veya frenleme sırasında ortaya çıkan titreşim aynı kontrol sırasına sahip değildir.

Aracı Durdurmayı Gerektiren Titreme Belirtileri

Hafif ve uzun süredir değişmeden devam eden her titreşim, aracın hemen durdurulmasını gerektirmeyebilir. Ancak titremenin aniden başlaması, kısa sürede şiddetlenmesi veya direksiyon ve fren kontrolünü etkilemesi durumunda araç zorlanmamalıdır. Özellikle tekerlek, fren ve yürüyen aksam kaynaklı olabilecek sarsıntılar sürüş güvenliğini doğrudan etkileyebilir.

Direksiyon hâkimiyetinin azalması, fren performansında değişiklik, fren pedalında sert ve düzensiz vuruntu, tekerlek bölgesinden metal sesi, lastikte şişme veya görünür deformasyon varsa kullanıma devam etmek doğru değildir. Motor arıza lambasının yanıp sönmesi, şiddetli tekleme, yoğun duman, hararet veya yağ basıncı uyarısı da titremenin motor tarafında ciddi bir sorunla birlikte oluşabileceğini gösterebilir.